Gdziesieukryc.pl – serwis pierwszej potrzeby

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej uruchomiła serwis internetowy Gdziesieukryc.pl, który udostępnia informacje o punktach schronienia na obszarze całego kraju. Aplikacja działa na podstawie upoważnienia ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji oraz wpisuje się w realizację zadań z zakresu popularyzacji wiedzy dotyczącej ochrony ludności. Artykuł przedstawia architekturę techniczną systemu, jego podstawy prawne, a także praktyczne zastosowanie w działaniach edukacyjnych i informacyjnych.

Ramy prawne systemu ochrony ludności

Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (DzU 2024 poz. 1907; dalej: ustawa OLiOC) wprowadziła uporządkowany system obiektów przeznaczonych do ochrony ludności przed różnego rodzaju zagrożeniami. Zgodnie z art. 83-84 ustawy obiekty zbiorowej ochrony (OZO) dzielą się na trzy podstawowe kategorie:

1. Schrony (art. 83 ust. 3) – budowle ochronne o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej, wyposażone w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne, klasyfikowane w kategoriach odporności: S-0 (≥ 60 kN/m²), S-1 (≥ 100 kN/m²), S-2 (≥ 200 kN/m²) oraz S-3 (≥ 300 kN/m²).
2. Ukrycia (art. 83 ust. 4) – budowle ochronne o konstrukcji niehermetycznej, klasyfikowane w kategoriach U-1, U-2 i U-3, w zależności od zakresu realizowanych funkcji ochronnych.
3. Miejsca doraźnego schronienia (art. 84) – obiekty budowlane przystosowane do tymczasowego ukrycia ludności, organizowane w trybie określonym w art. 102 ustawy OLiOC.

Informacje o obiektach zbiorowej ochrony gromadzi Centralna Ewidencja Obiektów Zbiorowej Ochrony (CEOZO), prowadzona przez komendanta głównego PSP na podstawie art. 108 ustawy. Zgodnie z art. 113 ust. 2 ustawy OLiOC dane zawarte w ewidencji objęte są klauzulą „zastrzeżone” i nie podlegają publicznemu udostępnianiu.

Punkty schronienia – kategoria informacyjna

Obok normatywnej definicji kategorii OZO funkcjonuje równoległa kategoria o charakterze wyłącznie informacyjnym – punkty schronienia (PS). Są to miejsca zapewniające doraźną osłonę przed zagrożeniami krótkotrwałymi, takimi jak nawałnice, gradobicia, burze oraz inne gwałtowne zjawiska atmosferyczne. Czas zapewnianej ochrony wynosi od kilku minut do kilku godzin.

Rozróżnienie między OZO a PS ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowej interpretacji przepisów i komunikacji ze społeczeństwem. PS nie jest schronem, ukryciem ani miejscem doraźnego schronienia w rozumieniu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Wpis do katalogu PS nie rodzi żadnych obowiązków prawnych po stronie dysponenta obiektu i nie jest tożsamy z wpisem do CEOZO.

Uwaga terminologiczna: w komunikacji publicznej należy zachować ścisłe rozróżnienie pomiędzy OZO – kategorią normatywną, określoną w art. 83-84 ustawy OLiOC, a PS – kategorią o charakterze informacyjnym, prezentowaną w serwisie  Gdziesieukryc.pl. Utożsamianie tych pojęć wprowadza w błąd odbiorców i może prowadzić do nieprawidłowej interpretacji obowiązujących przepisów.

Przykładami PS są m.in. przejścia podziemne, klatki schodowe budynków o solidnej konstrukcji, parkingi podziemne, hale targowe, dworce kolejowe oraz inne obiekty zapewniające osłonę przed opadami atmosferycznymi i silnym wiatrem.

Podstawa prawna działania serwisu

Serwis Gdziesieukryc.pl funkcjonuje na podstawie upoważnienia ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji z dnia 19 grudnia 2025 r. (znak: DP-WPP.0113.129.2025.GK), wydanego na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy OLiOC.

Upoważnienie umocowuje komendanta głównego PSP do realizacji zadań z zakresu popularyzacji wiedzy dotyczącej ochrony ludności, obejmujących:

• przekazywanie do publicznej wiadomości, w formie aplikacji na urządzenia mobilne, informacji o punktach schronienia dla ludności,
• upowszechnianie wiedzy w zakresie pożądanych zachowań w przypadku nagłych, gwałtownych i ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz potencjalnych zagrożeń związanych z atakiem z powietrza,
• budowanie odporności społeczeństwa w powyższym zakresie.

Serwis pełni zatem funkcję oficjalnego narzędzia edukacyjno-informacyjnego, wpisującego się w system zarządzania kryzysowego realizowany przez organy administracji publicznej.

Różnice między OZO a PS / źródło: opracowanie własne

Architektura techniczna serwisu

Serwis Gdziesieukryc.pl został zrealizowany w technologii Progressive Web App (PWA) – aplikacji internetowej łączącej cechy strony internetowej z funkcjonalnością aplikacji natywnej. Rozwiązanie to umożliwia instalację aplikacji na ekranie głównym urządzenia mobilnego bez pośrednictwa sklepów z aplikacjami oraz zapewnia jej działanie w trybie offline.

Warstwa frontendowa została zbudowana w oparciu o bibliotekę React 18, z wykorzystaniem języka TypeScript. Interfejs użytkownika wykorzystuje Konsta UI – biblioteki komponentów nawiązującej do estetyki systemu iOS. Mapa interaktywna opiera się na bibliotece Leaflet, wykorzystującej dane kartograficzne OpenStreetMap.

Warstwa backendowa stanowi aplikację Node.js opartą na frameworku Express.js, pełniącą rolę pośrednika pomiędzy klientem a zewnętrznymi źródłami danych. Główną bazę danych stanowi PostgreSQL, hostowany na platformie chmurowej, uzupełniony o Redis, pełniący funkcję pamięci podręcznej (cache) dla często wykonywanych zapytań.

Funkcjonowanie w trybie utrudnień z dostępem do internetu

Jednym z istotnych wymagań projektowych było zapewnienie działania aplikacji w warunkach utrudnionej łączności – gdy sieć jest przeciążona, wolna lub czasowo niedostępna. Nie jest to natywny tryb offline w rozumieniu aplikacji instalowanych lokalnie, lecz mechanizm umożliwiający korzystanie z podstawowych funkcji aplikacji w warunkach ograniczonej jakości połączenia. Umożliwia to technologia Service Worker – skrypt działający w tle przeglądarki, zarządzający pamięcią podręczną i przechwytujący żądania sieciowe.

Dane o punktach schronienia są buforowane lokalnie z wykorzystaniem IndexedDB – wbudowanej w przeglądarkę bazy danych typu NoSQL. Użytkownik może pobrać dane dla rozszerzonego obszaru (do 100 punktów w promieniu 15 km od bieżącej lokalizacji), a następnie korzystać z nich także w sytuacji obniżonej jakości połączenia sieciowego. Dane są przechowywane przez 7 dni i automatycznie odświeżane przy kolejnym nawiązaniu połączenia sieciowego.

Aplikacja zapisuje również fragmenty mapy (kafelki mapowe). Limit pamięci podręcznej dla danych mapowych wynosi około 100 MB, co umożliwia korzystanie z widoku mapy w warunkach ograniczonej łączności.

Geolokalizacja i prezentacja danych

Po uruchomieniu aplikacji użytkownikowi wyświetlana jest interaktywna mapa z naniesionymi znacznikami punktów schronienia. System wykorzystuje interfejs API Geolocation przeglądarki do określenia położenia użytkownika i automatycznie wyświetla najbliższe punkty schronienia wraz z odległościami obliczonymi w linii prostej.

Zastosowano technikę progresywnego ładowania danych: w pierwszej kolejności wyświetlane są punkty w promieniu 2 km (zazwyczaj pięć najbliższych), co zajmuje ułamek sekundy. Pozostałe punkty ładowane są w tle, bez blokowania interfejsu użytkownika.

Po wybraniu punktu wyświetlana jest karta informacyjna zawierająca nazwę obiektu, jego rodzaj, ogólny opis oraz informacje o dostępności. Dostępna jest funkcja wyświetlenia trasy pieszej oraz przekierowania do nawigacji Google Maps.

Anonimizacja danych

Ze względów bezpieczeństwa dane dotyczące punktów schronienia są częściowo zanonimizowane. Zamiast dokładnych adresów prezentowane są wyłącznie współrzędne geograficzne i ogólne opisy obiektów.

Każdy punkt posiada publiczny identyfikator w formacie „OZO-XXXX”, będący nieodwracalnym skrótem kryptograficznym (hash) SHA-256 rzeczywistego identyfikatora w systemie źródłowym. Rozwiązanie to uniemożliwia powiązanie danych publicznych z wpisami w ewidencjach administracyjnych, chroniąc infrastrukturę przed potencjalnym niewłaściwym wykorzystaniem informacji.

Integracja z danymi meteorologicznymi

Serwis integruje dane z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego, udostępniając użytkownikom aktualne informacje meteorologiczne i pogodowe:

• dane synoptyczne – temperaturę powietrza, prędkość i kierunek wiatru, wilgotność względną, sumę opadów oraz ciśnienie atmosferyczne, pochodzące z najbliższej stacji pomiarowej;
• ostrzeżenia meteorologiczne – system automatycznie określa kod TERYT lokalizacji użytkownika i pobiera ostrzeżenia właściwe dla danego regionu, klasyfikowane według stopnia zagrożenia (1-3);
• dane hydrologiczne – informacje o stanach wód w pobliskich rzekach, istotne w kontekście zagrożenia powodziowego.

Monitoring jakości powietrza

Aplikacja agreguje dane dotyczące jakości powietrza z dwóch źródeł:

• Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) – sieci około 250 profesjonalnych stacji pomiarowych mierzących stężenia pyłów PM10 i PM2.5 oraz zanieczyszczeń gazowych: NO₂, O₃, SO₂ oraz benzenu;
• Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA NASK) – ponad 1600 czujników zainstalowanych w placówkach oświatowych. Pojedyncze czujniki są mniej precyzyjne niż stacje GIOŚ, jednak ich gęste rozmieszczenie zapewnia lepszą rozdzielczość przestrzenną

Dane prezentowane są w formie indeksu jakości powietrza w skali 0-5, gdzie wartość 0 oznacza jakość bardzo dobrą, natomiast wartość 5 – bardzo złą.

Synchronizacja i aktualizacja danych

Baza punktów schronienia podlega regularnej aktualizacji. Proces synchronizacji uruchamiany jest automatycznie codziennie o godzinie 1:00. System dzieli terytorium kraju na siatkę obszarów i pobiera dane dla każdego z nich sekwencyjnie, z przerwami pomiędzy zapytaniami, w celu ograniczenia obciążenia serwera źródłowego.

Zaimplementowano mechanizm walidacji: w przypadku gdy źródło zwróci znacząco mniejszą liczbę rekordów, niż oczekiwana, proces synchronizacji zostaje przerwany. Zabezpieczenie to chroni system przed wprowadzeniem danych niepełnych lub błędnych.

Zabezpieczenia i prywatność

Serwer wykorzystuje nagłówki HTTP zgodne z zaleceniami OWASP:

• Content Security Policy (CSP) – ogranicza możliwość wstrzykiwania złośliwego kodu;
• HTTP Strict Transport Security (HSTS) – wymusza stosowanie połączeń szyfrowanych;
• Referer Policy – ogranicza możliwość wycieku informacji za pośrednictwem nagłówków referer.

Zastosowany mechanizm rate limiting ogranicza liczbę zapytań z pojedynczego adresu IP, chroniąc system przed atakami typu DoS. Aplikacja nie wykorzystuje plików cookie do śledzenia użytkowników – dane lokalizacyjne służą wyłącznie do prezentacji najbliższych punktów schronienia i nie są zapisywane ani przesyłane.

Interfejs użytkownika

Projektując interfejs, uwzględniono specyfikę kontekstu użycia – sytuacje stresowe istotnie ograniczają zdolność przetwarzania złożonych informacji. Interfejs jest maksymalnie uproszczony: zastosowano duże przyciski, jednoznaczne ikony oraz czerwono-pomarańczową kolorystykę nawiązującą do barw służb ratunkowych. Zastosowany kontrast spełnia wymogi dostępności określone w standardzie WCAG 2.1 na poziomie AA.

Nawigacja aplikacji opiera się na czterech zakładkach:

• Mapa – domyślny widok z aktualną lokalizacją użytkownika;
• Lista – punkty schronienia prezentowane w formie kart, posortowanych według odległości;
• Ulubione – zapisane lokalizacje punktów schronienia;
• Pomoc – poradniki i numery alarmowe.

Funkcje edukacyjne

Zakładka Pomoc zawiera materiały edukacyjne, w tym poradniki dotyczące przygotowania do sytuacji kryzysowej, zawartości plecaka ewakuacyjnego, zasad postępowania podczas alarmu oraz podstaw udzielania pierwszej pomocy. Materiały zostały opracowane prostym, zrozumiałym językiem oraz opatrzone ilustracjami.

Dostępne są również numery alarmowe (112, 997, 998, 999), wyposażone w funkcję bezpośredniego połączenia.

Kierunki rozwoju

Serwis Gdziesieukryc.pl jest projektem rozwijanym w trybie ciągłym. Dane są sukcesywnie uzupełniane i weryfikowane, a funkcjonalności rozbudowywane zgodnie z przyjętym harmonogramem prac.

Aplikacja natywna na system Android

W pierwszej fazie rozwoju planowane jest wydanie natywnej aplikacji na urządzenia z systemem Android, dostępnej w sklepie Google Play. Aplikacja natywna umożliwi pełną integrację z systemem operacyjnym, w tym:

• obsługę powiadomień push o ostrzeżeniach meteorologicznych wysokiego stopnia;
• integrację z systemem Alert RCB, obsługiwanym przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa;
• rozszerzone możliwości pracy w tle i automatycznej aktualizacji danych;
• lepszą obsługę funkcji systemowych, takich jak wibracje oraz dźwięki alarmowe.

Wersja PWA pozostanie dostępna równolegle jako rozwiązanie uniwersalne, przeznaczone dla wszystkich platform.

Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami

Trwają prace nad kompleksowym wdrożeniem standardów dostępności WCAG 2.1. Docelowo aplikacja ma spełniać wymagania poziomu AA w całym interfejsie oraz poziomu AAA w odniesieniu do ścieżek krytycznych. Główne obszary prowadzonych prac obejmują:

• tryb dostępności „bez mapy” – alternatywny interfejs przeznaczony dla osób niewidomych i słabowidzących, w którym widokiem głównym jest lista najbliższych obiektów zamiast mapy. Każdy element listy zawiera nazwę obiektu, adres, dystans, kierunek oraz akcje: „szczegóły”, „nawiguj” i „czytaj opis”;
• obsługa technologii asystujących – pełna kompatybilność z czytnikami ekranu VoiceOver (iOS) i TalkBack (Android). Obejmuje m.in. poprawną hierarchię nagłówków, etykiety elementów interaktywnych, komunikaty o zmianach stanu (wczytywanie, błędy), a także nawigację klawiaturą bez tzw. pułapek fokusu;
• synteza mowy (TTS) – funkcja odczytu treści na żądanie. Przycisk „odczytaj” dostępny jest na liście oraz w widoku szczegółów obiektu, z możliwością włączenia pauzy, wznowienia odczytu oraz regulacji tempa;
• tryb wysokiego kontrastu i skalowanie – przełącznik trybu wysokiej czytelności, obsługa powiększonych fontów bez zaburzenia układu interfejsu oraz respektowanie systemowej preferencji reduce motion;
• dane o dostępności obiektów – rozszerzenie modelu danych o atrybuty takie jak: wejście bez schodów, szerokość wejścia, winda, oświetlenie oraz przeszkody. W przypadku braku danych wyświetlany jest jednoznaczny komunikat informacyjny, eliminujący konieczność domysłów.

Ciągły rozwój i aktualizacja danych

System funkcjonuje w modelu ciągłego rozwoju – nowe dane i funkcjonalności są wdrażane etapowo, zgodnie z ustalonym harmonogramem. Baza punktów schronienia jest sukcesywnie rozbudowywana o kolejne obiekty, weryfikowane przez służby terenowe.

W dalszej perspektywie przewiduje się możliwość zasilenia systemu danymi z Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony, przy zachowaniu procedur bezpieczeństwa wynikających z przepisów o ochronie informacji niejawnych.

Podsumowanie

Serwis Gdziesieukryc.pl realizuje zadania z zakresu popularyzacji wiedzy dotyczącej ochrony ludności, udostępniając informacje o punktach schronienia – miejscach zapewniających doraźną osłonę przed zagrożeniami krótkotrwałymi. Aplikacja działa na podstawie upoważnienia MSWiA i wpisuje się w system zarządzania kryzysowego.

W komunikacji publicznej należy zachować ścisłe rozróżnienie między punktami schronienia, stanowiącymi kategorię informacyjną, a obiektami zbiorowej ochrony – kategorią normatywną zdefiniowaną w ustawie OLiOC. Błędne utożsamianie tych pojęć wprowadza w błąd odbiorców i może skutkować nieprawidłową interpretacją obowiązujących przepisów.

Zastosowane rozwiązania techniczne – architektura PWA, tryb offline, integracja z danymi IMGW-PIB i GIOŚ – zapewniają funkcjonowanie serwisu również w warunkach ograniczonej łączności, co ma istotne znaczenie operacyjne w sytuacjach kryzysowych.

DANE TECHNICZNE SERWISU

Adres: gdziesieukryc.pl

Wersja: 1.3.52 (styczeń 2026)

Liczba PS w bazie: ponad 71 000

Operator: Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

Podstawa prawna: upoważnienie MSWiA z 19.12.2025 r. (DP-WPP.0113.129.2025.GK)

Technologie: React 18, TypeScript, Leaflet, PostgreSQL, Redis, Node.js

Źródła danych:

• katalog punktów schronienia KG PSP;
• IMGW-PIB – dane meteorologiczne i hydrologiczne;
• GIOŚ – monitoring jakości powietrza;
• ESA NASK – sieć czujników szkolnych;
• OpenStreetMap – dane kartograficzne.

Wymagania techniczne:

• przeglądarka z obsługą Service Worker (Chrome 45+, Firefox 44+, Safari 11.1+, Edge 17+);
• moduł GPS (dla funkcji geolokalizacji);
• 100 MB pamięci dla trybu offline.

st. bryg. Michał Kłosiński jest zastępcą dyrektora Biura Informatyki i Łączności Komendy Głównej PSP

Literatura

[1] Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (DzU 2024 poz. 1907).

[2] Rozporządzenie w sprawie Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony (DzU 2025 poz. 922).

[3] Rozporządzenie w sprawie wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (DzU 2025 poz. 932).

[4] Rozporządzenie w sprawie warunków eksploatacji budowli ochronnych (DzU 2025 poz. 933).

[5] Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych (DzU 2025 poz. 1548).

[6] Upoważnienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19.12.2025 r. (znak: DP-WPP.0113.129.2025.GK).

[7] Wykładnia prawna KG PSP w sprawie prowadzenia katalogu punktów schronienia.