Listopad 2018

Kategoria: Okładki

Zanim przyszła Niepodległa

Jesienią 1918 r. w wyniku największego w dziejach powstania zbrojnego Polska odzyskała niepodległość, co znalazło symbol w dacie 11 listopada. Trzy zabory połączyły się w jeden kraj. Dołączyły do niego jeszcze istotne połacie terenu, które zachowały polskość, mimo że nie wchodziły w skład polskiego terytorium państwowego od średniowiecza.

Zabór rosyjski: od strażaków do żołnierzy 

Stowarzyszenia strażackie, działające przez okres kilkudziesięciu lat w warunkach braku polskiej państwowości, rozwinęły niezmiernie szeroki wachlarz różnorodnych form działalności pozapożarniczej. Na przełomie XIX i XX w. zaczęła wybijać się ich utajona funkcja wojskowo-polityczna.

Zabór austriacki: możliwość rozwoju

Pomimo początkowych trudności ochotnicze straże pożarne znalazły w Galicji dobre warunki rozwoju. Władze austriackie nie były tak nieprzychylne polskim organizacjom, jak władze innych zaborów. Środowisko strażackie włączyło się zatem aktywnie w patriotyczne działania, również w walkę o niepodległość w czasie I wojny światowej.

Wielkopolska: opór w obronie polskości

Władze zaboru pruskiego blokowały rozwój polskich inicjatyw gospodarczych, społecznych i kulturalnych. Niezrażeni tym Wielkopolanie, również strażacy, prowadzili działalność patriotyczną. Wyrazem ich propolskiej postawy była również walka zbrojna, w tym powstanie wielkopolskie.

Na patriotyczną nutę

Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie na Kaszubach jest najprawdopodobniej jedynym takim muzeum na świecie. Wizyta w nim to najlepszy sposób, by dowiedzieć się czegoś więcej o Mazurku Dąbrowskiego i jego twórcy – Józefie Wybickim.

Śląsk i Pomorze: nieustanna walka

Najtrudniejsza sytuacja dla zachowania tożsamości narodowej – ze względu na nasiloną germanizację – panowała na Śląsku i na Pomorzu. Gdy jednak pojawiła się nadzieja na odrodzenie ojczyzny, mieszkańcy tych ziem podjęli intensywną walkę o polskość na wielu polach. Niemałe zasługi miało w tym względzie środowisko strażackie.