Szczypta optymizmu

Kategoria: Rozpoznawanie zagrożeń

Śledząc statystyki pożarowe oraz analizując przyczyny powstania i rozprzestrzeniania się tzw. pożarów charakterystycznych – najczęściej takich, które wymknęły się ratownikom spod kontroli, chwilami można nabrać poważnych wątpliwości co do skuteczności stosowanych w obiektach urządzeń przeciwpożarowych.

Z pewnością nie napawają optymizmem informacje, że z różnych powodów znów zawiódł system sygnalizacji pożarowej, urządzenia oddymiające czy stałe urządzenie gaśnicze. Jeśli nałożyć na to co roku kilka tysięcy wyjazdów do alarmów fałszywych generowanych przez system monitoringu pożarowego i trend wzrostowy ich liczby (tabela 1), można doznać niemałej frustracji, zarówno w wymiarze prewencyjnym, jak i operacyjnym. W skrajnej sytuacji na usta ciśnie się pytanie: czy egzekwowanie wymagań dotyczących wyposażania obiektów w nietanie przecież urządzenia przeciwpożarowe w ogóle jest celowe?

 

 

Rok

 

 

Obiekty połączone z obiektami PSP

 

Alarmy fałszywe z instalacji wykrywania

 

Alarmy fałszywe z instalacji wykrywania w przeliczeniu na jeden połączony obiekt

2010

8549

3765

0,44

2011

9092

3634

0,40

2012

10 063

4022

0,40

2013

11 089

6971

0,63

2014

11 565

8819

0,76

Tabela 1. Alarmy fałszywe generowane przez instalacje wykrywania pożaru w stosunku do liczby obiektów podłączonych do systemu monitoringu pożarowego

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej

Na szczęście kilka danych pozwala na odrobinę optymizmu w myśleniu o sensie realizowanych przez strażaków działań kontrolno-rozpoznawczych i operacyjno-ratowniczych. Skupimy się na analizie strat pożarowych w wybranych, reprezentatywnych grupach obiektów, tj. dość często wyposażanych w urządzenia przeciwpożarowe – handlowo-usługowych, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych oraz magazynowych. Porównamy wysokość jednostkowej straty w pożarach, w których w informacji ze zdarzenia odnotowano, iż dane urządzenie zadziałało lub z niego korzystano oraz wysokość jednostkowej straty w ogóle pożarów w analizowanych grupach obiektów.

Dla porządku przypomnijmy, że we wzorze informacji ze zdarzenia przewidziano kilka pól dla danych o obiektach, w tym danych odnoszących się do istnienia, sprawności oraz zadziałania/wykorzystania: instalacji wykrywania zagrożeń, systemów automatycznej transmisji alarmów, stałych i półstałych instalacji gaśniczych, urządzeń oddymiających oraz hydrantów wewnętrznych i zaworów hydrantowych. Na przestrzeni 2010-2014 r. w odniesieniu do każdego ze wspomnianych urządzeń i instalacji wskazane pola wypełniono co najmniej kilkaset razy (od blisko 500 w przypadku instalacji gaśniczych do ponad 1800 w przypadku instalacji wykrywania zagrożeń). Taka liczba zdarzeń już pozwala na dokonanie w miarę wiarygodnych analiz statystycznych. 


Rodzaj urządzenia
 

Istniejące

Sprawne

Zadziałało/użyto

liczba

liczba

%

liczba

%

Instalacje wykrywania zagrożeń

1813

1603

88%

1440

79%

Systemy automatycznej transmisji alarmu

1009

894

89%

796

79%

Stała/półstała instalacja gaśnicza

488

338

69%

225

46%

Urządzenia oddymiające

622

446

72%

337

54%

Hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe

812

497

61%

259

32%

Tabela 2. Stan (sprawność) urządzeń przeciwpożarowych w pożarach obiektów handlowo-usługowych, zamieszkania zbiorowego oraz produkcyjnych i magazynowych – dane z lat 2010-2014

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej

Analizując tabelę, na marginesie głównego nurtu niniejszego artykułu, nie sposób nie zauważyć, że część danych dotycząca sprawności, a zwłaszcza zadziałania lub wykorzystania niektórych urządzeń, w szczególności stałych instalacji gaśniczych, urządzeń oddymiających i hydrantów wewnętrznych, budzi niepokój. W przypadku tych ostatnich średnie wykorzystanie na poziomie 32%, to w mojej opinii zdecydowanie negatywny wskaźnik. Ale niech ta łyżka dziegciu, będąca już przedmiotem kilku odrębnych analiz, nie przesłania pozytywnych wniosków płynących z przedstawionych dalej zasadniczych treści. 

Porównując wielkość straty jednostkowej w pożarach (tabela 3 i wykres), w trakcie których urządzenia znajdujące się w obiektach zadziałały lub z nich korzystano, oraz wysokość straty jednostkowej w ogóle pożarów w rozpatrywanych grupach obiektów, z satysfakcją można zauważyć, że w przypadku zadziałania lub wykorzystania każdego z analizowanych urządzeń średnia strata jednostkowa jest znacznie, nawet kilkunastokrotnie – jak w przypadku stałych instalacji gaśniczych – niższa. Tylko nieznacznie mniej efektywne okazuje się zadziałanie systemu automatycznej transmisji alarmów. Dziesięciokrotne zmniejszenie średniej straty jednostkowej uprawnia już do postawienia tezy, że system monitoringu pożarowego ma sens inżyniersko-pożarowy i ekonomiczny, a zasadniczym problemem do rozwiązania pozostaje jedynie doprowadzenie do zmniejszenia liczby wywoływanych fałszywych alarmów, generujących niemałe koszty interweniujących jednostek PSP. Nawet w przypadku procentowo najrzadziej wykorzystywanych hydrantów wewnętrznych i zaworów hydrantowych statystyki wskazują na ponadtrzykrotne obniżenie średnich szkód jednostkowych. 

 

 

Rok

 

 

Ogółem

W przypadku zadziałania lub korzystania podczas pożaru z:

instalacji wykrywania zagrożeń

systemów automatycznej transmisji alarmów

stałych lub półstałych urządzeń gaśniczych

urządzeń oddymiających

hydrantów wewnętrznych

kwota

% ogółu

kwota

% ogółu

kwota

% ogółu

kwota

% ogółu

kwota

% ogółu

2010

40

13

33%

4

10%

3

8%

4

10%

7

18%

2011

50

19

38%

6

12%

2

4%

13

26%

6

12%

2012

58

12

21%

6

10%

0,3

1%

45

78%

18

31%

2013

39

6

15%

3

8%

2

5%

4

10%

4

10%

2014

59

13

22%

5

8%

9

15%

19

32%

39

66%

Średnia za lata 2010 - 2014

49

13

26%

5

10%

3

7%

17

35%

15

30%

Tabela 3. Straty pożarowe w obiektach handlowo-usługowych, zamieszkania zbiorowego oraz produkcyjnych i magazynowych w latach 2010-2014 – średnia na jeden pożar [tys. zł]

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej

 

szczypta optymizmu

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej

Wskazówki na przyszłość są proste do sformułowania. Można je sprowadzić do krótkiej sentencji: zapewnienie prawidłowego zaprojektowania, wykonania i konserwacji urządzeń przeciwpożarowych zainstalowanych w obiektach znacznie obniża wysokość strat pożarowych. Dążenie do osiągnięcia takiego stanu leży więc zarówno w interesie społecznym, o który dbać zobowiązana jest Państwowa Straż Pożarna, jak i – przede wszystkim – zarządcy obiektów oraz zakłady ubezpieczeń prowadzących działalność w zakresie ryzyka ogniowego. To się po prostu opłaca, ale pod jednym warunkiem – urządzenie musi być sprawne, a nie tylko być!

St. bryg. Paweł Janik
jest dyrektorem Biura Rozpoznawania Zagrożeń w KG PSP