Ratownictwo i ochrona ludności

Powiatowe zespoły do gaszenia pożarów lasu

Kategoria: Ratownictwo i ochrona ludności

Zgodnie z długoterminową prognozą meteorologiczną tegoroczny sezon palności w polskich lasach najprawdopodobniej będzie gorący.

Przewiduje się częste, choć krótkie okresy wysokich temperatur powietrza w czasie wiosny i dłuższe okresy bez opadów atmosferycznych w miesiącach letnich, prowadzące do suszy atmosferycznej, a niekiedy nawet regionalnej suszy glebowej, czy raczej rzadko występującej lokalnie suszy hydrologicznej. Średnia powierzchnia jednego pożaru lasu w ostatnich latach w Polsce oscyluje wokół 0,5 ha i mniej. Aby nie uśpić czujności i zdobywać cenne doświadczenie, warto jednak ćwiczyć scenariusze gaszenia dużych i bardzo dużych pożarów lasu.

Po nowemu
Od tego roku obowiązuje nowa treść rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej [1], regulującego m.in. standard minimalnego wyposażenia komend powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej, w tym jednostek ratowniczo-gaśniczych, w pojazdy i sprzęt gaśniczy do gaszenia pożarów lasu (patrz tabela 1).

Tabela 1. Minimalne wyposażenie komend powiatowych (miejskich) PSP, w tym jednostek ratowniczo-gaśniczych, w pojazdy, sprzęt i środki gaśnicze do gaszenia pożarów lasu

Lp.

Minimalne standardowe wyposażenie KP(M) PSP
w pojazdy, sprzęt i środki pożarnicze
do gaszenia pożarów lasu
Minimalne dodatkowe wyposażenie KP(M) PSP
w pojazdy do gaszenia pożarów lasu przy N III*

Rodzaj pojazdów pożarniczych

Liczba pojazdów pożarniczych Rodzaj pojazdów pożarniczych Liczba pojazdów pożarniczych
1.

lekki samochód

rozpoznawczo-ratowniczy

1

w każdej JRG

- -
2. średni samochód ratowniczo-gaśniczy 1 w każdej JRG    

3.

ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy

1

w każdej JRG

ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy, minimum GCBA 7/40

1

w KP(M) PSP

4.

samochód operacyjny

1 na każde rozpoczęte 100 tys. mieszkańców powiatu, ale nie mniej niż 2

-

-

5.

mikrobus do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą 1 na każde 3 JRG, ale nie mniej niż
1 na KP(M) PSP

-

-

6. lekki samochód zaopatrzeniowy
o dopuszczalnej masie całkowitej
do 3,5 t
1 na każde 3 JRG, ale nie mniej niż
1 na KP(M) PSP

-

-

7. - - quad
lub transporter

1

w KP(M) PSP

8.

motopompa pożarnicza
minimum M 8/8

1

w KP(M) PSP

motopompa pożarnicza
o wydajności minimum 4000 dm3/min

1

w KP(M) PSP

9.

zapas środka pianotwórczego umożliwiający jednokrotne napełnienie zbiorników samochodów ratowniczo-gaśniczych o pojemności do 800 dm3

w KP(M) PSP

-

-

KP(M) PSP – komenda powiatowa (miejska) Państwowej Straży Pożarnej.
JRG – jednostka ratowniczo-gaśnicza komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej.
* N III – normatyw wyposażenia KP(M) PSP zależny od potencjalnego stopnia zagrożenia od SZIII do SZV oraz od statystyki interwencji powyżej 0,8 średniej krajowej (od W III do W V)

powiatowe zespoly do gaszenia lasow matryca zagrozen
Źródło: opracowanie na podstawie treści rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej 

[1].

Zarządca lasu (nadleśnictwo i park narodowy) ma zapewnić odpowiednie siły naziemne, których minimalna wielkość jest uzależniona od powierzchni i kategorii zagrożenia pożarowego lasu. Siły te mogą być wykorzystane w I fazie rozwoju i rozprzestrzeniania pożaru lasu, często przed przyjazdem sił ratowniczych jednostek ochrony przeciwpożarowej. Chodzi tu o możliwość wykorzystania samochodu patrolowo-gaśniczego albo przyczepy ze zbiornikiem na środek gaśniczy, pługu do wyorywania pasów przeciwpożarowych, a także podręcznego sprzętu – gaśnic, hydronetek plecakowych, łopat i tłumic. Samochody patrolowo-gaśnicze, którymi dysponują nadleśnictwa i parki narodowe w ramach wyposażenia własnych baz sprzętu do gaszenia pożarów lasów, są bardzo przydatne podczas akcji ratowniczych w lesie. Przeznaczone są one zarówno do patrolowania kompleksów leśnych w ramach naziemnych patroli przeciwpożarowych, jak i samodzielnego gaszenia małych powierzchniowo pożarów, dogaszania i dozorowania pożarzysk. Mogą też pilotować średnie i ciężkie pojazdy gaśnicze z jednostek ochrony przeciwpożarowej.

W treści rozporządzenia [1] ustalono też standard minimalnego wyposażenia komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej (patrz tabela 2). Należące do nich pojazdy mogą być wykorzystane także w trakcie akcji ratowniczo-gaśniczych prowadzonych w lasach znajdujących się na terenie województwa.

Tabela 2. Minimalne wyposażenie komend wojewódzkich PSP, których pojazdy mogą być wykorzystane podczas pożarów lasu na terenie województwa

Lp. Rodzaj pojazdów pożarniczych Liczba pojazdów pożarniczych
1. samochodów operacyjnych 6
2. mikrobus do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą 1
3. lekki samochód rozpoznawczo-ratowniczy 1
4. autobus do przewozu ratowników (minimum 30-miejscowy)* 1
5. średni samochód ratowniczo-gaśniczy* 1
6. ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy* 1
7. lekki samochód zaopatrzeniowy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t** 2

* Pojazd stanowi wyposażenie ośrodka szkolenia komendy wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej.
** Pojazdy stanowią wyposażenie ośrodka szkolenia komendy wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej,
jeden – wyposażenie ośrodka szkolenia komendy wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej.
Źródło: opracowanie na podstawie treści rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej
[1].

 Na potrzeby działań ratowniczych tworzy się w każdym województwie krajową bazę sprzętu specjalistycznego i środków gaśniczych. W skład bazy wchodzą pojazdy ratowniczo-gaśnicze i specjalne oraz sprzęt i środki techniczne z terenu województwa, stanowiące wyposażenie komend powiatowych (miejskich) PSP z terenu województwa i komendy wojewódzkiej PSP. Normę minimalnego wyposażenia bazy przydatnego podczas gaszenia przedstawia tabela 3.

Tabela 3. Minimalne wyposażenie bazy sprzętu specjalistycznego i środków gaśniczych w pojazdy, sprzęt i środki przydatne podczas gaszenia pożarów lasu

 

Lp. Rodzaj pojazdów i sprzętu Liczba pojazdów
i sprzętu
1. średni samochód ratowniczo-gaśniczy 1 na każdą KP(M) PSP
2. ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy 1 na każdą KP(M) PSP
3. mobilny zapas pożarniczych węży tłocznych W 110 (samochód, przyczepa lub kontener) – min. 6000 m (2 × 3000 m lub 3 × 2000 m węży) 1
4. samochód zaopatrzeniowy (ładowność min. 6 t) 1 na każde
5 KP(M) PSP

5.

samochód dowodzenia i łączności (kompanijne stanowisko dowodzenia) umożliwiający dojazd w czasie do 60 min w każde miejsce na terenie województwa*

1

6. samochód lub kontener dowodzenia i łączności (batalionowe stanowisko dowodzenia) 1

7.

autocysterny, kontenery lub przyczepy do transportu środka pianotwórczego (z zapasem środka pianotwórczego minimum 8000 dm3) umożliwiające dojazd w czasie do 90 min w każde miejsce na terenie województwa*

nie mniej niż 2

8.

autocysterna lub kontener ze zbiornikiem na wodę lub ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy ze zbiornikiem wody (minimum 9000 dm3) umożliwiająca dojazd w czasie do 60 min w każde miejsce na terenie województwa*

1

9.

autobus do przewozu ratowników (minimum 30-miejscowy)

1 na każde rozpoczęte
15 KP(M) PSP
10. nośnik kontenerowy na każde 4 kontenery nie mniej niż 2
11. kontener inżynieryjno-techniczny 1

12.

kontener kwatermistrzowski

1 na każde rozpoczęte
20 KP(M) PSP
13. kontener sanitarny 1

14.

motopompa pożarnicza o wydajności minimum 4000 dm3/min z możliwością dostarczenia jej w czasie do 90 min w każde miejsce na terenie województwa*

1

15.

przenośne lub przewoźne działko wodno-pianowe minimum DWP 40 z możliwością dostarczenia go w czasie do 90 min w każde miejsce na terenie województwa*

1

16. agregat prądotwórczy przewoźny o mocy minimum 15 kVA 1 na każde
3 KP(M) PSP
17. namioty do pracy sztabu, o powierzchni wewnętrznej minimum 20 m2 2

KP(M) PSP – komenda powiatowa (miejska) Państwowej Straży Pożarnej.
*Kryterium dojazdu w czasie może być zapewnione dzięki wykorzystaniu zasobów sąsiedniego województwa.
Źródło: opracowanie na podstawie treści rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej
[1].

W kompaniach gaśniczych centralnego odwodu operacyjnego krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego funkcjonują różne typy plutonów o określonym składzie, które mogą zostać wykorzystane do gaszenia pożarów lasu (patrz rysunek).

typy plutonow
Typy plutonów w kompaniach gaśniczych centralnego odwodu operacyjnego krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego

Źródło: Zasady organizacji centralnego odwodu operacyjnego krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, KG PSP Warszawa, luty 2013 [6].

Przy konfiguracji kompanii gaśniczych należy zadbać o to, aby samochód dowódcy kompanii i przynajmniej jeden samochód wchodzący w skład każdego plutonu ratowniczo-gaśniczego był wyposażony w moduł nawigacji satelitarnej.

Dyżurny stanowiska kierowania komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, który odbiera zgłoszenie o powstaniu pożaru lasu, wysyła do takiego zdarzenia w pierwszym rzucie minimalną liczbę pojazdów gaśniczych uzależnioną od powierzchni pożaru. Aby działania gaśnicze zostały szybko, sprawnie, skutecznie i bezpiecznie przeprowadzone, w ramach tego rzutu musi zostać szybko zadysponowane minimum sił gaśniczych nie tylko z jednostek organizacyjnych PSP czy z pozostałych podmiotów KSRG, lecz także z innych jednostek ochrony przeciwpożarowej. Powstałe w 2010 r. ramowe wytyczne komendanta głównego PSP do opracowania „Zasad dysponowania sił jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz zasad doraźnego zabezpieczenia operacyjnego terenu powiatu po zadysponowaniu zasobów ratowniczych” [3] po ostatnich zmianach ich treści (z lipca 2013 r.) stanowią nadal, że do pożaru lasu należy zadysponować minimalne siły z jednostek ochrony przeciwpożarowej, których wielkość zależy od powierzchni objętej przez pożar i wyliczonego stopnia zagrożenia pożarowego lasów w chwili przyjmowania zgłoszenia o pożarze (nie dotyczy to lasów, dla których opracowano „Sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru lasu”). Jeżeli w zgłoszeniu nie określono powierzchni pożaru, należy przyjąć, że jest to do 1 ha.

Tabela 4. Dysponowanie minimalnych sił z jednostek ochrony przeciwpożarowej do pożarów lasów, dla których nie opracowano „Sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru lasu”

 Lp.

 Powierzchnia pożaru lasu w [ha]

Gaśnicze pojazdy samochodowe i ich obsada osobowa

 Standardowo

Dodatkowo
(w przypadku występowania 2.
lub 3. stopnia zagrożenia pożarowego lasów w strefie prognostycznej,
w której powstał pożar lasu)
liczba i rodzaj gaśniczych pojazdów samochodowych
pod względem MMR
obsada osobowa gaśniczego pojazdu samochodowego liczba i rodzaj gaśniczych pojazdów samochodowych
pod względem MMR
obsada osobowa gaśniczego pojazdu samochodowego
1. ≤ 1 średni i ciężki 10 ciężki 2
2. > 1 dwa średnie
i ciężki
12 średni* i ciężki 6

* Pojazd samochodowy co najmniej kategorii 2 (uterenowiony).
MMR (maksymalna masa rzeczywista pożarniczego pojazdu samochodowego) – masa pojazdu łącznie z kierowcą (75 kg) oraz wszystkimi materiałami i sprzętem niezbędnym do obsługi samochodu, z pełnymi zbiornikami cieczy chłodzącej, paliwa i oleju oraz całym wyposażeniem na stałe zamontowanym w pojeździe, powiększona o masę pozostałych członków załogi, dla których samochód został zaprojektowany oraz masę środków gaśniczych i masę pozostałego przewożonego wyposażenia (masę każdego członka załogi i jego wyposażenia oszacowano na 90 kg oraz dodatkowo 15 kg na wyposażenie kierowcy) – PN-EN 1846-2:2005 Samochody pożarnicze Część 2: Wymagania ogólne. Bezpieczeństwo i parametry z września 2005 r. [5]
Według normy PN-EN 1846-1:2000 Samochody pożarnicze. Podział i oznaczenie, z czerwca 2000 r., zmienionej w październiku 2011 r. (PN-EN 1846-1:2011) – klasy pojazdów samochodowych w zależności od MMR są następujące: lekkie (3 t < MMR ≤ 7,5 t), średnie (7,5 t < MMR ≤ 16 t), ciężkie (MMR > 16 t) [4].
Źródło: J. Zarzycki, Zabezpieczenie przeciwpożarowe kompleksów leśnych na poligonach wojskowych w Polsce, w: „Logistyka” 5/2014 [7].

ZGLP w działaniu
Zmiana treści rozporządzenia [1] oraz zapowiedzi suchego i upalnego sezonu palności w Polsce skłaniają do przeanalizowania i oceny rzeczywistego przygotowania powiatowych sił KSRG, a także przygotowania kompleksów leśnych w granicach administracyjnych powiatu w elementy operacyjnego zabezpieczenia przeciwpożarowego na wypadek powstania pożaru lasu oraz jego lokalizacji i likwidacji.

W każdej komendzie powiatowej (miejskiej) PSP mogłyby docelowo powstać powiatowe (miejskie) zespoły do gaszenia pożarów lasu (ZGPL), składające się z dwóch funkcjonariuszy zajmujących się odpowiednio rozpoznaniem operacyjnych elementów przygotowania kompleksów leśnych do gaszenia pożarów lasu oraz kierowaniem siłami gaśniczymi podczas pożaru lasu i w czasie ćwiczeń. Głównym zadaniem ZGPL byłoby utrzymywanie gotowości ratowniczej do kierowania gaśniczymi siłami naziemnymi podczas pożaru lasu na terenie powiatu. ZGPL miałby za zadanie osiągnąć zdolność do kierowania na poziomie taktycznym na obszarze powiatu, kierując działaniami z udziałem sił gaśniczych drugiego rzutu (od 4 do 16 zastępów) i trzeciego rzutu (od 17 do 80 zastępów). Byłby więc uprawniony do przejęcia kierowania maksymalnie jednym batalionem, czyli oddziałem ratowniczym liczącym maksymalnie 80 zastępów (do pięciu kompanii, z których każda ma maksymalnie 16 zastępów) dysponowanych do gaszenia pożaru lasu o powierzchni powyżej 1 ha w kompleksie leśnym przekraczającym swoją powierzchnią 300 ha. Poziomy kierowania działaniem ratowniczym przedstawia tabela 5.

Tabela 5. Poziomy kierowania działaniem ratowniczym

KIEROWANIE INTERWENCYJNE

Obowiązek przejęcia kierowania - osoby właściwe ze względu na obszar chroniony:

1) członek OSP,

2) komendant gminny ochrony ppoż.,
  jeśli jest członkiem OSP,

3) strażak jednostki ochrony ppoż.,

4) dowódca zastępu PSP,

5) dowódca sekcji PSP,

6) zastępca dowódcy zmiany PSP,

7) dowódca zmiany PSP,

8) zastępca dowódcy JRG KP(M) PSP,

9) dowódca JRG KP(M) PSP.

W przypadku braku ww. osób - ratownik
z podmiotu KSRG niebędącego jednostką ochrony ppoż.

Może przejąć kierowanie:

1) oficer wyznaczony przez komendanta
  powiatowego (miejskiego) PSP do kierowania
  w jego imieniu i na jego polecenie,

2) komendant powiatowy (miejski) PSP,

3) oficer wyznaczony przez komendanta
  wojewódzkiego PSP do kierowania w jego
  imieniu i na jego polecenie,

4) komendant wojewódzki PSP,

5) oficer wyznaczony przez komendanta
  głównego PSP do kierowania w jego imieniu
  i na jego polecenie,

6) komendant główny PSP.

KIEROWANIE TAKTYCZNE

w stałym lub ruchomym stanowisku dowodzenia, usytuowanym w miejscu umożliwiającym
ocenę rozwoju sytuacji

Obowiązek przejęcia kierowania (obsada ZGPL)

1) zastępca dowódcy JRG KP(M) PSP,

2) dowódca JRG KP(M) PSP,

3) oficer wyznaczony przez komendanta
  powiatowego (miejskiego) PSP
  do kierowania w jego imieniu
  i na jego polecenie,

4) komendant powiatowy (miejski) PSP.

Może przejąć kierowanie

1) oficer wyznaczony przez komendanta
  wojewódzkiego PSP do kierowania
  w jego imieniu i na jego polecenie,

2) komendant wojewódzki PSP,

3) oficer wyznaczony przez komendanta
  głównego PSP do kierowania w jego imieniu
  i na jego polecenie,

4) komendant główny PSP.

KIEROWANIE STRATEGICZNE

w stałym lub ruchomym stanowisku dowodzenia
usytuowanym poza strefą kierowania taktycznego lub w stanowisku kierowania
KSRG

Obowiązek przejęcia kierowania

1) oficer wyznaczony przez komendanta wojewódzkiego PSP do kierowania w jego imieniu
  i na jego polecenie,

2) komendant wojewódzki PSP,

3) oficer wyznaczony przez komendanta głównego PSP do kierowania w jego imieniu
  i na jego polecenie,

4) komendant główny PSP.

Kierowanie strategiczne podczas działań ratowniczych z wykorzystaniem batalionów COO KSRG
może być prowadzone przez dowódcę odwodu operacyjnego na obszarze województwa.

KP(M) PSP – komenda powiatowa (miejska) Państwowej Straży Pożarnej.
JRG – jednostka ratowniczo-gaśnicza komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej.
COO – centralny odwód operacyjny.
KSRG – krajowy system ratowniczo-gaśniczy.
Źródło: rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (DzU nr 46, poz. 239) [2].

Zadania ZGPL realizowane byłyby w trzech okresach, zgodne z przyjętym kalendarzem czynności nadleśnictw Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe z zakresu ochrony przeciwpożarowej:
1) w okresie przygotowawczym – od 1 stycznia do 28 lutego,
2) w okresie akcji bezpośredniej – od 1 marca do 31 października,
3) w okresie działań uzupełniających – od 1 listopada do 31 grudnia.

W okresie przygotowawczym funkcjonariusz zajmujący się rozpoznaniem operacyjnych elementów przygotowania kompleksów leśnych do gaszenia pożarów lasu miałby za zadanie przeprowadzić w każdym kompleksie leśnym o powierzchni powyżej 300 ha na obszarze powiatu rzeczywiste (nieaplikacyjne) rozpoznanie pod względem:
- oceny stanu przeciwpożarowych stanowisk czerpania wody usytuowanych przy podstawowych źródłach wody wyznaczonych do celów przeciwpożarowych w kompleksach leśnych,
- oceny stanu innych dodatkowych źródeł wody występujących w kompleksach leśnych i do 1,5 km od granic tych kompleksów leśnych wraz z oceną stanu technicznego dojazdów prowadzonych do tych stanowisk.

Informacje dotyczące: pojemności zbiornika wody, wymiarów stanowiska czerpania wody oraz jego wyposażenia w punkty poboru wody lub ich braku, przepływu wody w cieku wodnym, różnicy między poziomem stanowiska czerpania wody a lustrem wody w zbiorniku lub cieku wodnym, a także parametrów technicznych dojazdu do stanowiska czerpania wody i hydrantów zewnętrznych powinny zostać naniesione na operacyjną mapę leśną powiatu i opisane w legendzie mapy z zaznaczeniem obrębu chronionej powierzchni leśnej. To samo dotyczy miejsc poboru wody przez śmigłowce gaśnicze bezpośrednio z naturalnego zbiornika wody lub cieku wodnego albo miejsca poboru wody przez śmigłowce gaśnicze z rozstawionych doraźnie mobilnych zbiorników na wodę lub też miejsca do napełniania zbiorników podczepianych do śmigłowców z linii wężowych bezpośrednio przez strażaków.

Na operacyjną mapę leśną powiatu powinny być również naniesione istniejące lądowiska operacyjne dla samolotów i śmigłowców gaśniczych lub prowadzących rozpoznanie z powietrza, a także przygodne miejsca lądowań w pobliżu kompleksów leśnych spełniające podstawowe wymogi techniczne lądowisk dla tego typu statków powietrznych. Na operacyjnej mapie leśnej powiatu nie może zabraknąć oznaczeń naturalnych i nienaturalnych przerw w drzewostanie danego kompleksu leśnego, pozwalających na ograniczenie prędkości rozprzestrzeniania się linii obwodu pożaru lasu lub na przejazd oraz zgrupowanie zastępów gaśniczych tworzących zaporową linię obrony ze środków gaśniczych przed zbliżającą się linią obwodu pożaru. Należy też zaznaczyć zarówno główne linie obrony o przebiegu północ-południe lub zbliżonym do takiego kierunku przebiegu oraz pomocnicze linie obrony o przebiegu wschód-zachód lub zbliżonym do takiego kierunku przebiegu - wraz z ich długością, szerokością i przejezdnością dla pojazdów pożarniczych z określonym napędem. Każda linia obrony w kompleksie leśnym musi być opisana pod względem sposobu dostarczania wody do stanowisk gaśniczych (należy też wskazać dwa inne najbliższe stanowiska czerpania wody).

W okresie akcji bezpośredniej funkcjonariusz pełniący funkcję rozpoznania operacyjnego odpowiadałby podczas zaistniałego pożaru lasu za szybkie, efektywne i bezpieczne ciągłe (nieprzerwane) dostarczanie wody do ruchomych stanowisk gaśniczych na wyznaczonych odcinkach gaśniczych (bojowych) opartych na wcześniej zaplanowanej linii obrony w danym kompleksie leśnym.

W okresie przygotowawczym funkcjonariusz zajmujący się kierowaniem siłami gaśniczymi podczas pożaru lasu miałby za zadanie wytypować spośród jednostek ochrony przeciwpożarowej KSRG, które stacjonują najbliżej kompleksu leśnego objętego pożarem, zastępy gaśnicze II rzutu (z podziałem od 4 do 16 zastępów) i III rzutu (od 17 do 80 zastępów) dysponowane do gaszenia pożaru lasu o powierzchni powyżej 1 ha w kompleksie leśnym przekraczającym swoją powierzchnią 300 ha – przy uwzględnieniu najbliższych naziemnych sił gaśniczych z powiatów sąsiednich (w ramach sił wojewódzkiej brygady odwodowej), a także gaśniczych sił powietrznych stacjonujących w najbliższych tzw. leśnych bazach lotniczych (powoływanych co roku przez niektóre regionalne dyrekcje Lasów Państwowych). Funkcjonariusz, który zajmowałby się kierowaniem siłami gaśniczymi podczas pożaru lasu, powinien mieć kwalifikacje do kierowania na poziomie taktycznym.

Funkcjonariusz ten przygotowywałby scenariusze akcji gaszenia pożaru lasu w każdym kompleksie leśnym o powierzchni powyżej 300 ha. Scenariusz powinien być przećwiczony w okresie akcji bezpośredniej, czyli od 1 marca do 31 października. Ćwiczenia przebiegające według scenariusza akcji gaszenia pożaru lasu w danym kompleksie leśnym powinny składać się z czterech etapów:
1) etap I – alarmowanie wytypowanych sił gaśniczych do I, II i/lub III rzutu, dysponowanie do danego kompleksu leśnego, zajmowanie miejsc na przeciwpożarowym stanowisku czerpania wody, ustawianie motopomp w przypadku przetłaczania (zalecane) lub autopomp (pojazdów pożarniczych) w przypadku przetłaczania lub przepompowywania celem podnoszenia ciśnienia w odległości kilkuset metrów od siebie na terenie równinnym na linii przesyłu wody (zbudowanej w II etapie ćwiczeń z węży tłocznych W-110 lub dwóch równoległych linii przesyłu wody zbudowanych z węży tłocznych W-75) ze stanowiska czerpania wody do mobilnego zbiornika na wodę ustawionego na odcinku gaśniczym (bojowym) opartym na zaplanowanej wcześniej linii obrony lub w jego pobliżu oraz zajmowanie miejsc pod budowę ruchomych stanowisk gaśniczych działających w obronie i/lub natarciu,
2) etap II – tak jak etap I połączony z rozwinięciem linii wężowych i podaniem wody ze stanowiska czerpania wody do mobilnego zbiornika na wodę, a następnie poprzez dowożenie z tego zbiornika mobilnego do miejsc ruchomych stanowisk gaśniczych na danym odcinku gaśniczym (bojowym) stosując działania w obronie i/lub natarciu,
3) etap III – alarmowe przegrupowanie sił gaśniczych I, II i/lub III rzutu na skutek zmiany sytuacji pożarowej z jednego odcinka gaśniczego (bojowego) na drugi odcinek gaśniczy (bojowy) w tym samym kompleksie leśnym, połączone ze zmianą stanowiska czerpania wody i przesyłem wody do ruchomych stanowisk gaśniczych na drugiej (nowej) linii obrony działając w obronie i/lub natarciu,
4) etap IV – prowadzenie równoczesne działań gaśniczych przez siły gaśnicze I, II i/lub III rzutu na czterech wytypowanych odcinkach gaśniczych (bojowych) na linii rozprzestrzeniania się obwodu pożaru (jeden odcinek gaśniczy na froncie pożaru, jeden na prawym boku pożaru, jeden na lewym boku pożaru, jeden na tyle pożaru z wysłaniem również sekcji lub plutonu gaśniczego na odległość do 1 km przed linią frontu pożaru na utworzoną linię obrony dalszej (w osłonie) prowadzących działania polegające na gaszeniu nowych zarzewi (ognisk) pożaru powstałych na skutek przerzutu tzw. ogni lotnych  w danym kompleksie leśnym, gdzie siły gaśnicze skoncentrowane na każdym odcinku gaśniczym (bojowym) wraz z linią obrony dalszej (osłoną) zasilane są z innego stanowiska czerpania wody.

W trakcie każdego etapu ćwiczeń funkcjonariusz wyznaczony przez kierującego działaniem ratowniczym odpowiadałby za sprawdzenie i ocenę stanu łączności pomiędzy uczestnikami działań gaśniczych oraz podmiotami wsparcia działań, a inny funkcjonariusz za dostawę środków przetrwania i ciągłości działań, związanych z awariami i naprawami, podmianą pojazdów i sprzętu, wyżywieniem, napojami itp.

W okresie działań uzupełniających, czyli od 1 listopada do 31 grudnia, ZGPL miałby za zadanie przeanalizować zakończony okres akcji bezpośredniej, a także ocenić i ustalić zamierzenia i wnioski, które należałoby wdrożyć w okresie przygotowawczym przed kolejną akcją bezpośrednią w następnym roku na terenie powiatu.

Literatura
1) Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (poz. 1793).
2) Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 18 lutego 2011 r.
w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (DzU nr 46, poz. 239).
3) Ramowe wytyczne komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej do opracowania zasad dysponowania sił jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz zasad doraźnego zabezpieczenia operacyjnego terenu powiatu po zadysponowaniu zasobów ratowniczych, 2013.
4) PN-EN 1846-1 Samochody pożarnicze. Podział i oznaczenie, październik 2011.
5) PN-EN 1846-2:2005 Samochody pożarnicze Część 2: Wymagania ogólne. Bezpieczeństwo i parametry, wrzesień 2005.
6) Zasady organizacji centralnego odwodu operacyjnego krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, KG PSP Warszawa, luty 2013.
7) Zarzycki J., Zabezpieczenie przeciwpożarowe kompleksów leśnych na poligonach wojskowych w Polsce, „Logistyka” 2014, nr 5.

 

Bryg. dr inż. Jarosław Zarzycki pełni służbę na Wydziale Inżynierii Bezpieczeństwa Pożarowego w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie

Data publikacji: maj 2015